Veranderlijnen

Koers en kansen staat voor een aanpak op basis van drie ‘veranderlijnen’.  Ze zijn het resultaat van een uitgebreid proces van informatieverzameling uit de praktijk en de wetenschap. Deze drie veranderlijnen zijn Veilig dichtbij, Levensloop centraal en Vakmanschap voorop. Ze vormen de basis voor een effectieve en toekomstbestendige sanctie-uitvoering.

Veranderlijn 1: Veilig dichtbij

Het verbeteren van lokale veiligheid tijdens en na de sanctie, betekent dat de sanctie-uitvoering in en met de omgeving van de delinquent georganiseerd wordt. Op deze manier kan de sanctie-uitvoering beter samenwerken met het lokaal bestuur en lokale instanties op gebied van zorg, welzijn en veiligheid. Natuurlijk vergeten we hierbij het slachtoffer niet: juist door een lokale benadering kan goed gekeken worden naar de relatie tussen dader en slachtoffer en zijn maatwerkoplossingen mogelijk.

Een voorbeeld: Kleinschalige Voorziening

Door de afname van jeugdcriminaliteit moest de justitiële jeugdinrichting Amsterdam dicht. Amsterdamse jongeren die in detentie kwamen, werden vervolgens ver van huis, school en jeugdhulp geplaatst. Dat is niet wenselijk voor de re-integratie en daarom probeert Amsterdam nieuwe concepten uit. De stad heeft sinds 2015 een experimentele jeugdgevangenis. Hier verblijven maximaal 8 jongens in voorlopige hechtenis. De voorziening heeft een relatief open karakter. Er is overdag slechts één beveiliger, ’s avonds zijn hulpverleners beschikbaar. Jongeren gaan overdag naar school of naar de dagbesteding. Bekijk ook het experiment VIV.

Veranderlijn 2: Levensloop centraal

De sanctie sluit aan op het profiel en het leven van de delinquent. Dit betekent dat de sanctie rekening houdt met  vormen van hulp, dwang, ondersteuning en zorg die hij of zij al ontvangt. Deze begeleiding of ondersteuning is er namelijk vaak op gericht te voorkomen dat de delinquent weer in de fout gaat. Ook kijken we naar de omgeving van de delinquent, bijvoorbeeld zijn gezin.

Een voorbeeld: video Wim Houkamp

Mensen die een strafbaar feit plegen en daarvoor gestraft worden door de rechter, hebben soms al begeleiding of ondersteuning van een instantie. Denk bijvoorbeeld aan psychologische begeleiding, trajectbegeleiding op weg naar werk of inkomen of schuldhulpverlening. Om te voorkomen dat de problemen van de dader groter worden, is het belangrijk dat deze begeleiding ook tijdens en na de straf doorloopt. Bekijk de videotestimonial van Wim Houkamp, medewerker Reclassering: hij vertelt over zijn praktijkervaring met deze aanpak.

Veranderlijn 3: Vakmanschap voorop

Professionals moeten de kans krijgen om op basis van hun expertise de verschillende perspectieven van samenleving, dader en slachtoffer samen te brengen. Daarnaast moeten ze aan individuele oplossingen kunnen werken. Zo kunnen ze bijdragen aan een veilige uitvoering van de sanctie en een veilige samenleving. Vakmanschap is essentieel om te doen wat nodig is. Deze veranderlijn pleit ervoor om (waar mogelijk) verantwoordingsregels en protocollen los te laten en het maatschappelijk doel voorop te stellen.

Een voorbeeld: Ruim Baan

Sinds 1 januari 2016 financiert het ministerie van Justitie en Veiligheid de Reclassering niet meer per advies. Adviseurs overleggen nu zelf met de Officier van Justitie welke vragen een advies moet beantwoorden en in welke vorm het advies gegeven moet worden. Dat geeft mogelijkheid tot flexibiliteit en maatwerk en geeft professionals ruimte. Zij hoeven niet meer te werken volgens een gestandaardiseerd product. De adviseur heeft een duidelijke opdracht: het advies moet kwalitatief voldoen en bijdragen aan de maatschappelijke opdracht. Bekijk de praktijkcase.