Congresweek Koers en kansen druk bezocht. Over de noodzaak van netwerksamenwerking, een bureaucratieloos budget en de (ex-)delinquent centraal

Koers en kansen sluit een succesvolle congresweek af. Het thema was Leren verzilveren. Tijdens de volgeboekte ochtendsessies werd met grote betrokkenheid gediscussieerd over de mogelijkheden om de sanctie-uitvoering structureel te verbeteren. Uitgangspunt waren de al opgedane ervaringen en opbrengsten van het programma.
De congresgangers kwamen uit diverse geledingen van de zorg, het sociaal en justitiedomein. De gemêleerde groep was eensgezind over wat de komende tijd aandacht zou moeten krijgen om het terugdringen van recidive effectiever te maken. Een belangrijke conclusie: innovatie vraagt niet alleen om lerende uitvoerders en beleidsadviseurs, maar ook om lerende bestuurders.

Netwerksamenwerking en casusregie

De problematiek die bij (ex-)delinquenten speelt is vaak complex en heeft een geschiedenis van jaren. Dit betekent per definitie dat de oplossing niet eenvoudig is en daarmee op geen enkel moment exclusief van één organisatie of één professional. De woorden ketensamenwerking en ketenregie voldoen eigenlijk niet meer. Dit was een van de rode draden tijdens de congresweek. Het gaat eerder om doorlopende en parallelle netwerksamenwerking en casusregie waarbij de grenzen tussen organisaties en taakgebieden vervagen.

Van repressie naar ruimte voor behandeling en begeleiding

Een interventie kan alleen optimaal aansluiten bij de gestapelde problematiek van een (ex-)delinquent vanuit een totaalplaatje van deze persoon. Daarvoor is informatie nodig van alle betrokken professionals, het slachtoffer, de justitiabele zelf en zijn/haar omgeving.  De (ex-)delinquent centraal stellen in zo’n levensloopgerichte benadering wordt niet zelden als soft bestempeld. Tijdens het congres wordt het denken en werken vanuit de persoon in kwestie juist als cruciaal gezien: alleen dan kan recidive effectief teruggedrongen worden en wordt de samenleving veiliger. Het werkende principe is juist dat niet óver de (ex-) justitiabele wordt gepraat, maar mét. En dat niet het repressieve denken voorop gesteld wordt, maar een bredere aanpak met oog voor behandeling en begeleiding. Dit vergroot de motivatie van een (ex-)delinquent om daadwerkelijk aan de slag te gaan met het veranderen van zijn gedrag.

Lerende bestuurders

Innovatie kan niet zonder lerende bestuurders. Keynote-spreker Albert Jan Kruiter van het Instituut voor Publieke Waarden draaide er tijdens het afsluitende webinar geen doekjes om. Maken de bestuurders geen onderdeel uit van de lerende organisatie, dan dreigt het gevaar van een pilotparadox: ook al is een project nog zo succesvol, het heeft geen overlevingskans als het geïsoleerd wordt uitgevoerd en geen dwarsverbanden heeft met het reguliere systeem.

screenshot van discussie tijdens webinar Leren verzilveren
Ruben Maes in gesprek met Albert Jan Kruiter, Johan Bac, Charlotte Grezel en Liesbeth Spies

Op systeemniveau hebben bestuurders een belangrijke lerende rol om de sanctieuitvoering effectiever te maken. Zo zijn voor de eerdergenoemde netwerksamenwerking en het kunnen loslaten van strikte organisatiekolommen ontschotte financieringsstromen nodig: een bureaucratieloos budget waar de netwerkpartners uit kunnen putten om te doen wat nodig is voor de (ex-)delinquent. Daarnaast geldt voor iedere innovatie dat de kosten voor de baten uitgaan en dat investeringen niet altijd als opbrengsten terugkomen bij dezelfde organisatie. Ook voor het vinden van een oplossing daarvoor is de bestuurlijke laag aan zet. En net als bij innoveren op uitvoerend en beleidsniveau geldt ook voor bestuurlijke innovatie: daar is moed voor nodig én het is de (ex-)delinquent die centraal staat, niet de eigen organisatie.

Een korte reflectie op elke thematische ochtendsessie en het afsluitende webinar zijn terug te kijken via ons congres-kanaal op youtube.