Terugblik op het project Kleinschalige voorziening Rotterdam - Hoe een voortijdig gestopt project belangrijke lessen oplevert

Het Koers en kansen-project Kleinschalige voorziening (KV) Rotterdam is voortijdig afgerond. Het project was opgezet om de schadelijke gevolgen die detentie kan hebben te beperken bij mensen in preventieve hechtenis. Vanuit een beperkt beveiligde afdeling in de penitentiaire inrichting Hoogvliet kregen zij de ruimte om tijdens hun voorlopige hechtenis werk, school en langdurige zorg door te laten lopen. Het onderliggende idee: minder detentieschade betekent een kleinere kans om, na het uitzitten van de uiteindelijke straf, opnieuw in de fout te gaan.
Een project stopzetten, daar hield natuurlijk niemand bij aanvang rekening mee. Je zou het project mislukt kunnen noemen. Maar in het programma Koers en kansen krijgt dit soort ‘mislukkingen’ de volle aandacht. Het wordt gezien als een vormende leerervaring. Als je tenminste analyseert waarom het project geen succes werd. Daar is lef voor nodig. En dat hadden de projectteamleden en de stuurgroep van het project. Onlangs kwamen ze digitaal bij elkaar voor een reconstructiesessie.

In een reconstructiesessie brengt een team de geschiedenis van een bepaald project in beeld. Op een tijdlijn geeft iedereen die direct bij het project betrokken is zijn of haar mijlpalen uit het verleden aan en kleurt elke mijlpaal persoonlijk in: gaf die mijlpaal me energie, of kostte die energie?
Al deze mijlpalen vormen samen het ‘verhaal’ van het project. Ook al zijn de ervaringen lang niet altijd voor iedereen dezelfde, het schrijven van een gezamenlijke geschiedenis is belangrijk als je samen wil leren van het verleden. Het biedt de opstap naar inzichten en lessen voor de toekomst.

gedeelte uit een bedankbrief van iemand die in KV Hoogvliet heeft gezeten
Fragment uit een bedankbrief van een deelnemer aan de Kleinschalige voorziening Hoogvliet

Grote betrokkenheid, tegenvallende instroom

De bevlogenheid van het projectteam KV Rotterdam en alle direct betrokkenen was groot. Ook in het veld werd het project positief ontvangen. Al maakte de nieuwe politieke koers het er niet gemakkelijker op. Als gedetineerde werd je inmiddels geacht je vrijheden te verdienen. Straf is straf. Voorkómen dat een zaak wordt geschorst, past weliswaar in een strenger klimaat. Maar iemand die in voorlopige hechtenis zit meer vrijheden geven niet. En juist dit was de kern van de nieuwe projectaanpak.

Ondanks alle enthousiasme kwam de instroom van kandidaten niet goed op gang. Instroomcriteria werden heroverwogen en verruimd. Toch bleef de instroom tegenvallen. De instroom die er was, kwam van professionals die direct bij het project betrokkenen waren. Bijvoorbeeld een betrokken advocaat, die een cliënt die in aanmerking kwam voor het project wees op het bestaan ervan. Er was geen olievlekwerking.
Uiteindelijk viel het besluit: de KV Rotterdam is niet levensvatbaar. Het project stopte. Maar niet zonder een afsluitende reconstructiesessie. Terugkijkend leverde dit zeven belangrijke lessen op, en één bonus-les.

De zeven lessen van het project Kleinschalige voorziening Rotterdam (en een bonus-les)

Lees over de projectopzet van de Kleinschalige voorziening Rotterdam